Delen?
Asghar Seyed Gohrab probeert Iraanse cultuur te begrijpen

Over Iran heeft iedereen een mening, waarbij het land als ongrijpbaar, mystiek en ver weg wordt gezien. Maar bijna niemand begrijpt Iran. Daarvoor heb je Asghar Seyed Gohrab nodig. Universitair Hoofddocent, Islamwetenschapper en Iranist.

Het was een schokkend beeld. Tijdens de oorlog tussen Irak en Iran liepen jongens, soms pas veertien jaar oud, de mijnenvelden in. Vrijwillig. Onbegrijpeljjk, was de reactie in het Westen. Maar voor Seyed Gohrab was het een sleutelmoment.

De wetenschapper die in 1986 uit Iran vluchtte, maakt zijn levenswerk van het bestuderen van de Iraanse cultuur in de breedste zin van het woord. Dichtkunst is daarbij veel belangrijker dan wij in het Westen bevroeden. "Voor mij persoonlijk is belangrijk hoe gebeurtenissen of denkwijzen zijn te plaatsen. Hoe werkt de Iraanse denkwijze door in de Kaukasus of in Centraal Azië?"

"Om dát te kunnen begrijpen, is het belangrijk om te begrijpen hoe mensen ´lokaal´ vormgeven aan hun geloof. Vooral de rol van poëzie is essentieel in het begrijpen van de islam, en in het bijzonder van het Soefisme. Maar ook voor het begrip van de politiek. Van de alledaagse rituelen. Van de geboorte tot de dood."

Poëzie speelt in Iran altijd en overal een rol. Seyed Gohrab noemt de oorlog tussen Irak en Iran (1980-1988) als voorbeeld. Poëzie werd ingezet om strijders naar het front te krijgen. Maar ook om hun dood op het slagveld betekenis te geven. In gedichten lezen we hoe de liefde voor God gelijkgesteld wordt aan de liefde voor het vaderland. Sterven wordt een daad van liefde.

"Hoe je dat kunt begrijpen? Daarvoor moet je de vraag beantwoorden: wat maakt dat hij een mens is zoals hij is? Ik bestudeer de Iraanse cultuur. Maar misschien moet je in bredere zin wel zeggen dat ik de mensheid bestudeer. Ik zeg ook altijd tegen mijn studenten: 'Nu analyseren we een gedicht, maar straks moet je misschien een beleidsstuk bij een ministerie analyseren.' Leren analyseren is jezelf leren kennen. Maar juist ook de ander willen begrijpen."

Om Iran te begrijpen is het onontbeerlijk om de pre-islamitische geschiedenis, de islamitische periode én de invloed van de westerse cultuur te onderscheiden. De Iraanse cultuur van nu bestaat altijd uit die drie lagen. ´Een mengeling,´ stelt Seyed Gohrab.

"En als wetenschapper sta ik met één voet in de middeleeuwen en met de andere in de actualiteit. Ik probeer de actuele gebeurtenissen beter te begrijpen door ze te plaatsen in de breedte van het culturele erfgoed. Een voorbeeld uit de sport: Iran weigert tegen Israël te spelen, ongeacht in welke tak van sport. Maar toen het Iraanse voetbalteam uitkwam tegen de Verenigde Staten gaven de Iraanse voetballers hun tegenstanders elk een roos. Wat gebeurde hier?"

Seyed Gohrab wil én kan die vragen beantwoorden vanuit de (historische) cultuur maar ook de religieuze aspecten van de Iraanse samenleving. Of het nou om het ongrijpbare martelaarschap gaat of om de internationale betrekkingen van Iran. Vergoeilijken doet hij niets. Maar invoelbaar maken wat de Iraniër denkt, is de zachtmoedige senior lecturer van de Leidse Universiteit wel toevertrouwd.

Een liefdesgedicht als staatspropaganda. In Nederland kunnen we ons er maar weinig bij voorstellen. Asghar Seyed-Gohrab onderzoekt hoe nieuwe boodschappen via vertrouwde culturele wegen binnengesmokkeld worden. Bekijk de video van Fast Facts en Bureau De Jonge Akademie.
Asghar Seyed-Gohrab does research at the Faculty of Humanities on Medieval concepts and how they are received in modern politics in Iran and, among other things, he contributes to the Diversity Steering Group.