Delen?
Wat gebeurt er in de hersenen op cellulair niveau bij MS?

Met het bestuderen van postmortem weefsel, kan onderzoekster Svenja Kiljan mogelijk antwoord geven op de vraag waar cognitieproblemen bij mensen met MS ontstaan.

De draak van een ziekte die MS heet, is meerkoppig. Bekend zijn de problemen met bewegen maar MSpatiënten hebben ook vaak cognitieve problemen zoals verminderde concentratie en geheugenproblemen. Waarom is dat? Wat verandert op celniveau in de hersenen zodat cognitieve problemen ontstaan? Svenja Kiljan bestudeert 'post mortem' weefsel om antwoord te kunnen geven. 'Voor mij is het belangrijk dat ik iets kan betekenen voor andere mensen.'

Bij multiple sclerose - zoveel is zeker - raken verbindingen tussen zenuwcellenen in de hersenen beschadigd. Er ontstaan steeds meer littekens - laesies. Zo raakt de samenwerking tussen zenuwencellen, het netwerk in het brein, verstoord. Dit kan verregaande gevolgen hebben voor mensen met MS, zoals een verstoorde motoriek en cognitieve problemen. Maar hoe dat proces precies werkt, is nog niet bekend.

'Het team waarin ik werk onderzoekten de veranderingen in breinactiviteit die leiden tot verminderde cognitie. Ik kijk met de microscoop naar post-mortemweefsel, dus van mensen met MS die zijn overleden en hun hersenen aan de wetenschap hebben gedoneerd. Het idee is om een vertaalslag te maken: wat is er nou precies op het kleinste niveau - het niveau van de cel en moleculen - in die hersenen gebeurd? Wat is er veranderd? Kan een link gelegd worden met de cognitieproblemen bij MS? En,' zo stelt Kiljan: 'kun je die veranderingen beïnvloeden?'

Voor het onderzoek probeert Kiljan veranderingen op cellulair en moleculair niveau in kaart te brengen met specifieke markers om een brug te slaan naar veranderde breinactiviteit maakt Kiljan die haar collega’s meten met fMRI scans bij mensen met MS. Ze is dan ook continu in overleg met collega's. Want, benadrukt ze: als het al gaat lukken om het ziektebeeld van MS te begrijpen, dan is dat alleen door samenwerking met wetenschappers uit andere disciplines.

Kiljan, zelf psychobioloog, behoort tot het multidisciplinaire team van hersenonderzoeker Jeroen Geurts van het VUmc in Amsterdamn. Ze haalt grote motivatie voor haar onderzoek uit deze breed georiënteerde aanpak. Het onderzoek wat ze doet wordt altijd geplaatst in een breder perspectief waarbij het leven met MS centraal staat. Eén op de duizend Nederlanders heeft de ziekte. Kiljan hoopt met haar onderzoek bij te dragen aan meer kennis over MS - om uiteindelijk de draak te verslaan.

Quinten van Geest en Svenja Kiljan waren op 10 juni te gast in het wetenschapsprogramma Science071.